سقز سفید یکی از فرآوردههای طبیعی شناختهشده در طب سنتی است که از صمغ درختان خاصی از خانواده پسته به دست میآید. این مادهی رزینی از گذشتههای دور در مناطق مختلف برای مصارف درمانی، خوراکی و حتی بهداشتی استفاده میشده است. امروزه نیز با افزایش توجه به درمانهای طبیعی، دوباره مورد توجه قرار گرفته و بسیاری به دنبال پاسخ این سؤال هستند که سقز چیست و چه خواص و کاربردی دارد؟
سقز بافتی نیمهسخت، طعمی خاص و خاصیت چسبندگی دارد و معمولاً بهصورت جویدنی یا پودر شده مصرف میشود. در طب سنتی، سقز بیشتر بهعنوان تقویتکننده دستگاه گوارش و مادهای مفید برای پاکسازی بدن شناخته میشود.
در این مقاله از های عطار به بررسی جامع سقز سفید چیست و چه خواصی دارد؟ می پردازیم. همچنین به بررسی اینکه:
- سقز سفید چیست و چه خواصی دارد؟
- کاربرد های سقز در طب سنتی
- مزایا و معایب سقز
- روش های مصرف سقز
- و..
سقز سفید چیست و چه خواصی دارد؟
سقز دارای ترکیباتی است که آن را به مادهای چندمنظوره تبدیل کرده است. مهمترین ویژگی سقز، اثر ضدالتهابی و ضدباکتریایی آن است. این خاصیت باعث شده در بهبود مشکلات گوارشی، کاهش التهابهای داخلی و حتی سلامت دهان و دندان کاربرد داشته باشد.
یکی از شناختهشدهترین خواص سقز، کمک به بهبود هضم و کاهش سوءهاضمه است. در طب سنتی، جویدن سقز برای تقویت معده، کاهش نفخ و آرامکردن دردهای شکمی توصیه شده است. همچنین گفته میشود سقز میتواند به تعادل فلور باکتریایی دستگاه گوارش کمک کند.
از دیگر خواص سقز، حمایت از سلامت دهان و لثه است. جویدن سقز بهطور طبیعی باعث کاهش تجمع باکتریها در دهان میشود و به خوشبو شدن نفس کمک میکند. به همین دلیل در گذشته از آن بهعنوان نوعی آدامس طبیعی استفاده میشده است.
کاربرد های سقز در طب سنتی
در طب سنتی، سقز را یک مادهی رزینیِ گرم و خشک (با گرایش به گرم) میدانند که بیشتر به دلیل اثرات ضدالتهاب، ضدعفونیکننده و کمککننده به هضم مورد توجه بوده است. کاربرد های سقز در طب سنتی معمولاً در چند حوزه اصلی دستهبندی میشود:
1) کمک به معده و هضم غذا
یکی از رایجترین استفادههای سقز، تقویت عملکرد معده و بهتر شدن هضم است. در مصرف سنتی، جویدن سقز بعد از غذا به کاهش نفخ، سنگینی معده، آروغ و ترشکردن (در برخی افراد) کمک میکرده است. سقز با تحریک ترشح بزاق و کمک به فرآیند گوارش، میتواند باعث سبکتر شدن معده شود. به همین دلیل، در بعضی مناطق آن را بعد از غذا مثل «آدامس طبیعی» میجویدند.
2) حمایت از روده و بهبود مشکلات گوارشی مزمن
در برخی نسخههای طب سنتی، سقز برای افرادی که مشکلاتی مثل سوءهاضمه مزمن، دلپیچههای خفیف، یا ضعف گوارش دارند توصیه شده است. البته در این موارد معمولاً تأکید بر مصرف دورهای و محدود است، نه مصرف دائمی.
3) کاربرد در سلامت دهان، لثه و دندان
سقز از قدیم برای خوشبو کردن دهان و کاهش بوی بد استفاده میشده است. چون سقز خاصیت ضدعفونیکننده دارد و جویدن آن باعث افزایش بزاق میشود، در طب سنتی آن را برای:
-
کاهش بوی بد دهان
-
کمک به کاهش التهاب لثه
-
کاهش جرم و پلاک (به صورت غیرمستقیم و کمکی)
کاربرد میدانستند. هنوز هم خیلیها سقز را جایگزین آدامسهای صنعتی میدانند، چون بدون شکر و افزودنی است.
4) کاربردهای سنتی برای گلو و تنفس
در برخی منابع و تجربههای محلی، سقز به صورت جویدنی برای نرم شدن گلو و کاهش تحریکات گلو استفاده میشده، مخصوصاً وقتی هوا سرد و خشک است. البته این کاربرد به اندازه موارد گوارشی و دهانی مشهور نیست، اما در فرهنگ مصرف سنتی دیده میشود.
5) استفادههای موضعی در طب سنتی
در بعضی مناطق، از سقز به شکل موضعی یا دودکردنِ رزین (روشهای سنتی) برای کمک به ترمیم زخمهای سطحی یا کاهش عفونتهای پوستی خفیف استفاده میکردند. این روشها کاملاً سنتیاند و امروز بهتر است با احتیاط و آگاهی انجام شوند، چون برای هر نوع پوست یا زخم مناسب نیستند.
مزایا و معایب سقز
سقز مزیتهای زیادی دارد، اما مصرفش باید حسابشده باشد. برای بررسی مزایا و معایب سقز با ما همراه باشید:
مزایای سقز
1) کمک به هضم و کاهش نفخ
بهخصوص بعد از غذاهای سنگین، جویدن سقز میتواند احساس سنگینی را کمتر کند.
2) ضدعفونیکننده طبیعی و اثر روی میکروبها
در نگاه سنتی و برخی یافتههای علمی، رزینهای گیاهی میتوانند اثرات ضدباکتری داشته باشند؛ به همین دلیل سقز در سلامت دهان و گاهی گوارش مطرح میشود.
3) کمک به سلامت دهان
افزایش بزاق، کاهش خشکی دهان، خوشبو شدن نفس و کمک به کاهش تجمع باکتریها از مزیتهای رایج سقز است.
4) بدون شکر و افزودنی
در مقایسه با آدامسهای صنعتی، سقز طبیعی معمولاً افزودنی ندارد و برای افرادی که دنبال گزینه سادهتر هستند جذاب است.
5) کاربرد غذایی/قنادی
برخی افراد از سقز برای عطر خاص در بعضی شیرینیها یا ترکیبهای سنتی استفاده میکنند (در صورت داشتن محصول مناسب برای مصرف خوراکی).
معایب، محدودیتها و هشدارها
1) احتمال یبوست در مصرف زیاد
یکی از شایعترین تجربهها این است که مصرف زیاد سقز میتواند باعث یبوست یا کند شدن حرکت روده شود. پس مقدار مصرف مهم است.
2) احتمال حساسیت یا واکنش در افراد حساس
افراد حساس به رزینها یا گیاهان معطر ممکن است دچار علائمی مثل خارش، تهوع یا دلبههمخوردگی شوند. بهتر است با مقدار کم شروع شود.
3) ممکن است برای معدههای خیلی حساس مناسب نباشد
برخی افراد با معده حساس ممکن است با مصرف زیاد دچار سوزش یا ناراحتی شوند.
4) مناسب نبودن برای مصرف طولانیمدت بدون وقفه
بهتر است سقز دورهای مصرف شود (مثلاً چند روز تا چند هفته)، نه اینکه ماهها هر روز مصرف شود.
5) احتیاط در شرایط خاص
در بارداری، شیردهی، بیماریهای گوارشی شدید، یا مصرف داروهای خاص بهتر است با احتیاط انجام شود و اگر فرد داروهای معده (مثل بعضی مهارکنندههای اسید) مصرف میکند، بهتر است همزمانی مصرف با پزشک چک شود.
روش های مصرف سقز:
سقز را میتوان به چند روش استفاده کرد که رایجترین آن جویدن است. انتخاب روش به هدف مصرف و نوع سقز (خوراکی/بهداشتی/… ) بستگی دارد.
1) جویدن سقز (روش کلاسیک و رایج)
بهترین روش مصرف سقز معمولاً همین است.
-
مقدار پیشنهادی: یک تکه کوچک (تقریباً اندازه نخود یا کمتر)
-
زمان مصرف: بعد از غذا یا بین وعدهها
-
مدت جویدن: ۱۰ تا ۲۰ دقیقه (یا تا زمانی که بافت آن برایتان قابل تحمل باشد)
-
نکته: اگر اولین بار است، با مقدار خیلی کم شروع کنید.
برای چه هدفی بهتر است؟
-
کاهش بوی دهان
-
کمک به هضم
-
کاهش نفخ
2) مصرف پودر سقز (با احتیاط و مقدار کم)
اگر سقز مناسب مصرف خوراکی باشد، گاهی آن را پودر میکنند و در مقدار بسیار کم مصرف میشود.
اما چون پودر کردن و دوز مصرفی حساس است، این روش را باید محدود و دقیق انجام داد.
-
مقدار بسیار کم (نوک قاشق)
-
بهتر است با عسل یا در نوشیدنی گرم (نه خیلی داغ) ترکیب شود
-
برای معدههای حساس مناسب نیست
3) استفاده در قنادی و ترکیبات خوراکی
در برخی دستورهای سنتی یا محلی، مقدار کمی سقز برای ایجاد عطر خاص در شیرینیها استفاده میشود. این کاربرد بیشتر در شیرینیهای سنتی یا آدامسهای طبیعی خانگی دیده میشود.
-
حتماً سقز باید بهداشتی و مناسب خوراکی باشد
-
مقدار کم استفاده شود تا طعم غالب و سنگین ایجاد نکند
4) استفاده موضعی (سنتی و محدود)
برخی نسخههای قدیمی از سقز برای کاربرد موضعی یاد میکنند، اما چون پوستها متفاوتاند و احتمال حساسیت هست، این روش بهتر است با احتیاط و ترجیحاً با راهنمایی فرد آگاه انجام شود.
جمعبندی
سقز سفید یکی از مواد طبیعی ارزشمند در طب سنتی است که به دلیل خواص گوارشی، ضدالتهابی و ضدباکتریایی خود شناخته میشود. اگر این سؤال برایتان مطرح است که سقز چیست و چه خواص و کاربردی دارد؟ باید گفت سقز میتواند در بهبود هضم، سلامت دهان و حمایت از بدن نقش داشته باشد، به شرطی که آگاهانه و متعادل مصرف شود. شناخت خواص سقز چیست؟ و توجه به مزایا و معایب آن، کلید استفاده صحیح از این مادهی طبیعی است.
بدون دیدگاه